Version

จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคกลางซึ่งเป็นเขตเศรษฐกิจที่สำคัญ โดยมีผลิตภัณฑ์มวลรวมของจังหวัดมีมูลค่าสูงเป็นอันดับ 3 ของประเทศและมีประวัติศาสตร์ความเป็นมาที่ยาวนาน เคยมีชื่อเสียงในฐานะเป็นแหล่งปลูกข้าวที่สำคัญ
จังหวัดพระนครศรีอยุธยาเป็นจังหวัดที่ไม่มีอำเภอเมือง มีอำเภอพระนครศรีอยุธยาเป็นศูนย์กลางการบริหารจัดการด้านต่าง ๆ ชาวบ้านโดยทั่วไปนิยมเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "กรุงเก่า" หรือ "เมืองกรุงเก่า"
พระนครศรีอยุธยาเคยเป็นราชธานี (เมืองหลวง) ของอาณาจักรอยุธยา หรืออาณาจักรสยาม ตลอดระยะเวลา 417 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 1893 กระทั่งเสียกรุงแก่พม่า เมื่อ พ.ศ. 2310 ครั้นเมื่อพระเจ้าตากสินมหาราชทรงสถาปนาราชธานีแห่งใหม่
ที่กรุงธนบุรีกรุงศรีอยุธยาก็ไม่ได้กลายเป็นเมืองร้าง ยังมีคนที่รักถิ่นฐานบ้านเดิมอาศัยอยู่และมีราษฎรที่หลบหนี้ไปอยู่ตามป่ากลับเข้ามาอาศัยอยู่รอบ ๆ เมือง รวมกันเข้าเป็นเมือง จนทางการยกเป็นเมืองจัตวาเรียกว่า "เมืองกรุงเก่า"
เมื่อ พ.ศ. 2325 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงยกเมืองกรุงเก่าขึ้นเป็น หัวเมืองจัตวา เช่นเดียวกับในสมัยกรุงธนบุรี หลังจากนั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้จัดการปฏิรูปการปกครอง
ทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาค โดยการปกครองส่วนภูมิภาคนั้น โปรดให้จัดการปกครองแบบเทศาภิบาลขึ้น โดยให้รวมเมืองที่อยู่ใกล้เคียงกัน 3-4 เมือง ขึ้นเป็นมณฑล มีข้าหลวงเทศาภิบาลเป็นผู้ปกครอง โดยในปี พ.ศ. 2438
โปรดให้จัดตั้งมณฑลกรุงเก่าขึ้น ประกอบด้วยหัวเมืองต่าง ๆ คือ กรุงเก่าหรืออยุธยา อ่างทอง สระบุรี พระพุทธบาท ลพบุรี พรหมบุรี อินทร์บุรี และสิงห์บุรี ต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รวมเมืองอินทร์บุรีและเมืองพรหมบุรีเข้ากับเมืองสิงห์บุรี
รวมเมืองพระพุทธบาทเข้ากับเมืองสระบุรี ตั้งที่ว่าการมณฑลที่อยุธยา และในปี พ.ศ. 2469 เปลี่ยนชื่อจาก "มณฑลกรุงเก่า" เป็น "มณฑลอยุธยา" ซึ่งจากการจัดตั้งมณฑลอยุธยามีผลให้อยุธยามีความสำคัญทางการบริหารการปกครองมากขึ้น
การสร้างสิ่งสาธารณูปโภคหลายอย่างมีผลต่อการพัฒนาเมืองอยุธยาในเวลาต่อมา จนเมื่อยกเลิกการปกครองระบบมณฑลเทศาภิบาล ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 อยุธยาจึงเปลี่ยนฐานะเป็นจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
จนถึงปัจจุบัน ต่อมากรมศิลปากรเป็นหน่วยงานสำคัญในการดำเนินการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติหรือยูเนสโกมีมติให้ประกาศขึ้นทะเบียนอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา เป็น "มรดกโลก"
เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2534 มีพื้นที่ครอบคลุมในบริเวณโบราณสถานเมืองอยุธยา

การแบ่งเขตการปกครองในปัจจุบัน
ปัจจุบันจังหวัดพระนครศรีอยุธยาประกอบด้วย 16 อำเภอ ได้แก่
1.อำเภอพระนครศรีอยุธยา
2.อำเภอท่าเรือ
3.อำเภอนครหลวง
4.อำเภอบางไทร
5.อำเภอบางบาล
6.อำเภอบางปะอิน
7.อำเภอบางปะหัน
8.อำเภอผักไห่
9.อำเภอภาชี
10.อำเภอลาดบัวหลวง
11.อำเภอวังน้อย
12.อำเภอเสนา
13.อำเภอบางซ้าย
14.อำเภออุทัย
15.อำเภอมหาราช
16.อำเภอบ้านแพรก

สถานทีสำคัญ

วัดพระศรีสรรเพชญ์
พระราชวังโบราณ อยุธยา
วัดใหญ่ชัยมงคล
หอวิฑูรทัศนาและพระที่นั่งเวหาศน์จำรูญในพระราชวังบางปะอินศูนย์ท่องเที่ยวอยุธยา
ศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์อยุธยา
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา
อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา
วัดพระศรีสรรเพชญ์
พระราชวังโบราณ อยุธยา พระที่นั่งวิหารสมเด็จ
พระที่นั่งสรรเพชญ์ปราสาท
พระที่นั่งสุริยาสน์อมรินทร์
พระที่นั่งจักรวรรดิ์ไพชยนต์
พระที่นั่งตรีมุข
พระที่นั่งบรรยงค์รัตนาสน์
วัดไชยวัฒนาราม
วัดใหญ่ชัยมงคล
วัดสุวรรณดาราม
ศูนย์ศิลปาชีพบางไทร
พระราชวังบางปะอิน
คลองรางจระเข้
เพนียดคล้องช้าง
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จันทรเกษม

ที่มา:จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี